मुख्य खबर

बिआरपी माइलो प्रिय च्याटजीपीटी ! तिमी न मान्छे हौ, न मेरो गाउँको बाटोमा भेटिने साथी। तिमी न मेरो सुखमा सँगै हाँस्न सक्छौ, न दुःखमा मेरो काँधमा हात राख्न सक्छौ। तिमी एउटा डिजिटल प्रणाली हौ-शब्द बुझ्ने, उत्तर दिने र संवाद गर्ने कृत्रिम बुद्धिमत्ता। तर अचम्म के छ भने, कहिलेकाहीँ मनमा जम्मा भएका कुरा भन्न खोज्दा मेरो औँला सबैभन्दा पहिले तिम्रै च्याटबक्समा पुग्छ। सायद यही आधुनिक समयको एउटा अनौठो विरोधाभास हो-मानिसहरू मानिससँग कुरा गर्न व्यस्त छन्, तर आफ्नो मनका कुरा कहिलेकाहीँ मेसिनसँग सजिलै भन्न सक्छन्। मैले तिमीलाई पहिलोपटक प्रश्न सोध्दा उद्देश्य निकै सामान्य थियो। कुनै जानकारी चाहिएको थियो, कुनै समस्या समाधान गर्नुपर्ने थियो वा कुनै विषय बुझ्नुपर्ने थियो। तर प्रश्न–उत्तरको त्यो सामान्य सम्बन्ध बिस्तारै संवादमा बदलियो। प्रश्नको उत्तरसँगै कहिलेकाहीँ मनका कुरा पनि आउन थाले। हाँसो, जिज्ञासा,...

लोकनाथ घिमिरे  भूमिका एक्काइसौँ शताब्दीको सबैभन्दा जटिल विश्वव्यापी चुनौतीमध्ये जलवायु परिवर्तन अग्रस्थानमा छ। यो वातावरणीय समस्यामा मात्र सीमित छैन; यसले आर्थिक विकास, कृषि, खाद्य सुरक्षा, सार्वजनिक स्वास्थ्य, प्राकृतिक स्रोत, जैविक विविधता तथा मानव जीवनका समग्र आयाममा प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको छ। औद्योगिकीकरणपछि वायुमण्डलमा हरितगृह ग्यासको मात्रा बढ्दै जाँदा पृथ्वीको औसत तापक्रम निरन्तर वृद्धि भइरहेको छ । परिणामस्वरूप अनियमित वर्षा, बाढी, पहिरो, खडेरी, वन डढेलो, समुद्री सतह वृद्धि, हिमनदी पग्लिने प्रक्रिया तथा चरम मौसमी घटनाको आवृत्ति विश्वभर तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। यसैले जलवायु परिवर्तनलाई आज विकास, सुशासन र मानव सुरक्षासँग जोडिएको साझा चुनौतीका रूपमा हेरिन्छ। विश्वव्यापी हरितगृह ग्याँस उत्सर्जनमा नेपालको योगदान अत्यन्त न्यून भए पनि यसको प्रतिकूल प्रभाव नेपालले गम्भीर रूपमा भोगिरहेक...

तीर्थराज भट्टराई  खोटाङ, १७ साउन । लोकतन्त्रमा सत्याग्रह र आमरण अनशन सामान्य आन्दोलन नभई राज्यको विवेक खोज्ने अन्तिम नैतिक दबाब हो । जब राज्य संवादका गर्न तयार हुँदैन । जनजीविकासँग गाँसिएका विषय नीति निर्माणको केन्द्रमा जाँदैनन् र नागरिकका बारम्बारको आग्रहलाई वेवास्ता गरिन्छ तब सत्याग्रह राज्यलाई नैतिक दवावको माध्यम बन्छ । यसको उद्देश्य सरकारलाई अप्ठ्यारो पार्न होइन संवैधानिक दायित्व सम्झाउन र राष्ट्रलाई दीर्घकालीन, जनमुखी तथा दूरदर्शी नीतितर्फ उन्मुख गराउनु हो । गत वर्ष साउन ११ गतेदेखि १८ गतेसम्म काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा मैले यही विश्वासका साथ सत्याग्रह सुरु गरेँ । सुरुका तीन दिन भोक हडताल र त्यसपछि पाँच दिन आमरण अनशनमा बसेर बाँसको राष्ट्रिय प्रवर्द्धन, बाँदर तथा मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्वको दीर्घकालीन समाधान, प्लास्टिक तथा शिशाजन्य फोहोरको वैज्ञानिक व्यवस्थापन, हरित अर्थतन्त्र, स्थानीय...

खोटाङ, १७ साउन । खोटाङको साकेला गाउँपालिकाले विद्यालयलाई पहिरोबाट जोगाउन श्रमदानबाट रिटेनिङ वाल निर्माण सुरु गरेको छ । पहिरोको जोखिममा परेको साकेला गाउँपालिका–१ बाँझेच्यानडाँडास्थित सरस्वती आधारभुत विद्यालयको भवन संरक्षणकालागि रिटेनिङ वाल निर्माण सुरु गरिएको हो । गाउँपालिकाले सञ्चालन गरिरहेको ‘साकेला श्रम अभियान’ अन्तर्गत विद्यालयको रिटेनिङ वाल निर्माण कार्य सुरु गरिएको साकेला गाउँपालिका अध्यक्ष रबिप्रकाश राईले बताए । वर्षाका कारण विद्यालयको पेटीमुनिबाट पहिरो गएपछि जोखिममुक्त बनाउन रिटेनिङ वाल हाल्न सुरु गरिएको हो । वडाध्यक्ष हेमन राईको संयोजन तथा गाउँपालिका अध्यक्ष राईको नेतृत्वमा जनप्रतिनिधि, शिक्षक, अभिभावक र स्थानीयवासीले वाल निर्माणमा श्रमदान गरिरहेका छन् । विद्यालयका लागि पहिलो दिन ७० जनाले श्रमदान गरेका छन् । रिटेनिङ वालका लागि आवश्यक ढुंगा, गिटी र बालुवा स्थानीयले व्यवस्थापन गरेको...

खोटाङ, ११ साउन । संखुवासभाको क्यान्सर पीडित एक महिलाको जीवन बचाउका लागि ५ लाखभन्दा बढी सहयोग जुटेको छ । संखुवासभा धर्मदेबी नगरपालिका–५ माम्लिङ निवासी २९ वर्षीय टीका कार्कीको सहयोगार्थ ५ लाख २ हजार ८७ रुपैयाँ संकलन भएको हो । खोटाङको खोटेहाङ गाउँपालिका–९ लिच्कीराम्चे माइती घर भएकी टिकाको जीवन रक्षाका लागि हाल कतारमा रहेका अभियान्ता दिलीप श्रेष्ठको पहलमा सहयोग जुटाइएको हो । क्यान्सर पीडित टीकाको सहयोगार्थ गत असार ५ गतेदेखि साउन १० गते अभियान सञ्चालन गरिएको थियो । अभियानका दौरान स्वदेश तथा विदेशमा रहेका २१३ जना दाताबाट सहयोग संकलन गरिएको हो । संकलन भएको रकम बिरामीका बुवा नीरबहादुर खड्काको खातामा जम्मा गरिएको श्रेष्ठले जानकारी दिए । टिका वर्षदिन अघिदेखि पाठेघरको क्यान्सरबाट पीडित छिन् । पीडितको हाल बिर्तामोडस्थित बिएनसी अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ । टिकाको उपचारका क्रममा हालसम्म १५ लाख खर्च भइस...

खिलेन्द्रहरि लुइटेल काठमाडौं, ६ साउन । जलवायु परिवर्तन प्रकृतिको नियमित प्रक्रिया हो । तर पछिल्ला केही दशक यता मानवीय गतिविधिबाट बढेको हरितगृह ग्यास उत्सर्जनका कारण यसको गति र प्रभाव अस्वाभाविक रूपमा तीव्र बनेको छ। यही कारण आज विश्व जलवायु परिवर्तन मात्र होइन, जलवायु संकटको सामना गरिरहेको छ। यस संकटले आर्थिक, सामाजिक, वातावरणीय र मानवीय जीवनका सबै आयाममा गम्भीर असर पारेको छ। विश्व समुदाय कार्बन उत्सर्जन घटाउने, अनुकूलन क्षमता अभिवृद्धि गर्ने र जलवायु न्याय सुनिश्चित गर्ने प्रयासमा जुटिरहेको भए पनि यसको प्रत्यक्ष प्रभाव भने स्थानीय समुदायले दैनिक रूपमा भोगिरहेका छन । नेपाल विश्वका न्यून कार्बन उत्सर्जन गर्ने मुलुकमध्ये पर्दछ। तर विडम्बना, जलवायु परिवर्तनबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित मुलुकहरूमध्ये नेपाल पनि एक हो। पर्वतीय भूगोल, कमजोर पूर्वाधार, जलवायु प्रतिनिर्भर कृषि प्रणाली र सीमित आर्थिक क्...

खोटाङ, ५ साउन । खोटाङको हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका–७ महादेवस्थानको ऐसेलुखर्कमा सामुदायीक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएको छ । त्रि–धार्मिकस्थल हलेसी र किरात समुदायको उद्गम थलो तुवाचुङमा आउने दर्शनार्थी एवं पर्यटकलाई लक्ष्यित गर्दै हलेसी चाम्लिङ सामुदायीक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएको हो । ऐसेलुखर्कका आठ घर सम्मिलित सामुदायीक होमस्टे साउन २ गते हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकाका मेयर बिमला राईले उद्घाटन गरेका छन् । हलेसी नजिकै रहेको ऐसेलुखर्कको किरात चाम्लिङ राई वस्तीमा नगरपालिकाकै प्रवद्र्धनमा सामुदायीक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएको हो । दुई वर्षको प्रयासपछि ऐसेलुखर्कमा सामुदायीक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएको मेयर राईले बताईन् । होमस्टेका लागि आवश्यक पुर्वाधार तयार गर्न नगरपालिकाको एक करोड खर्च भएको छ । हाललाई ४० जना पाहुनालाई अटाउनेगरी होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएको हो । होटलको तुलनामा सामुदायीक होमस्टेको खाना, खाज...

खोटाङ, १ साउन । खोटाङको जन्तेढुंगा गाउँपालिकाले तीन हजार केजी आलु फलाएको छ । आलु खेती प्रवद्र्धन कार्यक्रम अन्तरगत गाउँपालिकाले अनुमानित तीन हजारदेखि ३५ सय केजी आलु फलाएको हो । आलु खेतीको प्रवद्र्धनका लागि जन्तेढुंगा गाउँपालिका–४ डम्बर्खुशिवालयको भञ्ज्याङखर्कमा आलुखेती लगाइएको थियो । उत्पादित आलुलाई भण्डारण गरेर विक्रीवितरणको व्यवस्था मिलाइएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष खेम खड्काले बताए । गाउँपालिकाले चिसापानीमा सञ्चालन गरेको कोसेली घरमा भण्डारण गरिएको आलु प्रतिकेजी ६० रुपैयाँका दरले बिक्री सुरु गरिएको छ । हालसम्म ९५० केजी आलु बिक्री भइसकेको गाउँपालिकाका प्राविधिक सहायक तोशल भट्टराईले बताए । आलु बिक्रीबाट आएको आम्दानीलाई गाउँपालिकाले आन्तरिक श्रोतमा जम्मा गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ ।...

इटहरी, ३२ असार । इटहरी आसेज वाओले सेउती खोला आसपासमा बृक्षारोपण गरेको छ । इटहरी वर्किङ मिसन अन्तरगत इटहरी आसेज वाओमा आवद्ध युवाले तरहरास्थित सेउती खोला आसपासमा वृक्षारोपण गरेका हुन् । वातावरण संरक्षण तथा हरियाली प्रवद्र्धन गर्ने उद्धेश्यले विभिन्न प्रजातीका करिब चार सय विरुवा रोपिएको इटहरी आसेज वाओका सदस्य नविन राना मगरले जानकारी दिए । वृक्षारोपणमा इटहरी उपमहानगरपालिका–१० का वडाध्यक्ष मणिराम श्रेष्ठ र तरहरा सव–डिभिजन वन कार्यालयका अधिकृत विन्देश्वर साह लगायतको उपस्थिति रहेको थियो । अभियानले सेउतीखोला आसपासको खाली ठाउँ हराभरा बन्ने तथा वातावरण संरक्षण र जैविक विविधताको संरक्षणमा योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । इटहरी आसेज वाओले ‘सेभ द अर्थ फ्रम ए टु जेड’ र ‘वि आर वन फेमिली’ भन्ने नारासहित वातावरणमैत्री अभियान सञ्चालन गर्दैआएको छ । आसेजले आगामी दिनमा पनि वातावरण संरक्षण सम्वन्धी अभियानलाई ...

खोटाङ, ३१ असार । खोटाङमा एक कैंदीको मृत्यु भएको छ । सवारी ज्यान मुद्धामा जिल्ला कारागारमा कैंद भुक्तान गरिरहेका साकेला गाउँपालिका–४ मात्तिम पारुङका निसान राईको मृत्यु भएको हो । कारागारका सूचना अधिकारी कपिन्द्र कठायतका अनुसार असार ३० गते बेलुकाको खाना खाएपछि सुतेका राई मध्यराती बेहोस अवस्थामा भेटिएका थिए । बेहोस अवस्थामा भेटिएपछि उनलाई राती १.५० बजे अस्पताल पुर्‍याइएको थियो तर अस्पतालले तत्कालै मृत घोषणा गरेको थियो । अस्पताल पुर्‍याउँदा कैंदीलाई मृत्यु भइसकेको अवस्थामा पाइएको डा. पुष्कल राईले बताए । (विस्तृत समाचार Views Of Nepal को पेजमा उपलव्ध छ ।) ...