साहित्य

काठमाडौं, २ चैत । पारिजात स्मृति केन्द्रले पारिजात सम्मान २०८२ बाट सम्मानित हुने प्रतिभाको नाम घोषणा गरेको छ । साहित्यकार पारिजातको ९२ औं जन्मजयन्तीको अवशरमा फागुन ३० गते पारिजात सम्मानबाट सम्मानित हुने चार जना प्रतिभाको नाम घोषणा गरिएको हो । पारिजात स्मृति केन्द्रका अनुसार बालसाहित्यकार रामबाबु सुवेदीलाई पारिजात बालसाहित्य सम्मान, गीतकार तथा सङ्गीतकार शरद पौडेललाई पारिजात कला सम्मान, नवीन विभासलाई पारिजात सृजन सम्मान र देवी खड्कालाई पारिजात सङ्घर्षशील महिला सम्मान प्रदान गर्ने घोषणा गरिएको छ । जनही २५ हजार राशी सहितको सम्मान पारिजातको स्मृति दिवसको अवसरमा आगामी बैसाख ५ गते प्रदान गर्ने पारिजात स्मति केन्द्रका महासचिव दिलसुन्दर श्रेठले जानकारी दिए । पारिजातको जन्मजयन्तीको दिन ‘प्राध्यपक डाक्टर वासुदेव त्रिपाठीसँग महेश मास्के पारिजात परिसंवाद’ गरिएको छ । पारिजात स्मृति केन्द्रले पारिजातको...

काठमाडौं, २७ फागुन । काठमाडौंमा साहित्यकार पारिजातको ९२ औं जन्मजयन्ती मनाउने तयारी गरिएको छ । पारिजात स्मति केन्द्रको आयोजनामा फागुन ३० गते पारिजात स्मृति भवन, म्हेपी, नयाँबजारमा पारिजातको जन्मजयन्ती मनाउने तयारी गरिएको हो । पारिजातको जन्मजयन्तीको अवशसरमा पारिजातको प्रतिमामा माल्यार्पणसँगै पारिजात सम्मान पाउने व्यक्तिहरुको नाम घोषणा गरिने पारिजात स्मृति केन्द्रका कोषाध्यक्ष तथा रत्न राज्य क्याम्पसका उप–प्राध्यापक डा. विन्दु शर्माले बताए । सोही अवसरमा प्राध्यपक डा. वासुदेव त्रिपाठी र डा. महेश मास्केबीचमा पारिजात परिसंवाद सँगै पारिजात स्मारिका लोकार्पण गर्ने कार्यक्रम छ । पारिजात स्मृति केन्द्रले फागुन ३० गतेको दिनलाई ‘पारिजात जन्मजयन्ती’को रुपमा मनाउँदै आएको छ । वास्तविक नाम बिष्णुकुमारी वाइवा भए पनि उनी साहित्यमा पारिजातको नामले परिचित छन् । विक्रम संवत १९९० साल फागुन ३० गते जन्मिएका पार...

विराटनगर, १९ माघ । नेपाल मुक्तक प्रतिष्ठान, कोशी प्रदेशले चार जना श्रष्टालाई पुरस्कृत गरेको छ । प्रतिष्ठानले साहित्य तथा अन्य क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याइरहेका चार श्रष्टालाई मुक्तक दिवसको अवसर पारेर पुरस्कार प्रदान गरेको हो । प्रतिष्ठानले यस वर्ष १५ हजार रुपैयाँ राशीको नरनाथ–नन्दकुमारी पोखरेल स्मृति पुरस्कार नेपाली साहित्य, समालोचना, अनुवाद र प्राज्ञिक क्षेत्रमा क्रियासिल प्रा.डा. गोविन्दराज भट्टराईलाई प्रदान गरेको छ । यस्तै, १५ हजार रुपैयाँ राशीकै नन्दलाल दाहाल स्मृति साहित्य पुरस्कार नेपाली कविता, समालोचना, वालसाहित्य र अनुसन्धानको क्षेत्रमा क्रियाशील साहित्यकार प्राज्ञ डा. कौशिला रिसाललाई प्रदान गरिएको छ । पाँच दशकभन्दा लामो समयदेखि लेखन, सम्पादन र संस्थागत नेतृत्वमार्फत नेपाली वाङ्मयको क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पु¥याएका वरिष्ठ साहित्यकार मधु पोखरेललाई ११ हजार राशीको छमनादेवी रामप्रसाद प...

✍ अर्जुन फुयल  खोटाङ, ५ मंसिर । नेपालको युवा सबै बेरोजगार युवा, उदास आँखाले बाटो हिँड्छन्, काम खोज्दै, सपना खोज्दै, तर देशको जवाफ भने “अवसर छैन।” धनीको बच्चा चम्किलो बोर्डिङमा, गरिबको बच्चा सरकारी स्कुलमा। तर एउटै शिक्षा छैन, सपना आधा बाटोमै हराउँछ। नेपालको घाटा यही हो। शिक्षा निःशुल्क हुनुपर्छ, पढ्न बाधा नहोस् कसैलाई। तर मात्र पढाइ पर्याप्त छैन रोजगारमुलक शिक्षा होस्, सपना साकार पार्ने उपाय होस्। जब युवा काम र ज्ञान दुवै पाउँछन्, देश अघि बढ्छ। तर जब अवसर छिमेकीको ढोकामा मात्र छ, भित्रै रोकिएर बस्छ। समान शिक्षा, रोजगारीको बाटो यही हो नेपाली युवाको अधिकार, यही बाटोले मात्र नेपाल उज्ज्वल भविष्य देख्नेछ।...

पर्शुराम धिमाल (खोटाङे) इटहरी-१८ सुनसरी, ५ असोज । देशै छोडी जानुपर्ने, नेपालीको कस्तो यो कहर ? रोजगार खोज्न हिँडेका हामी युवाको हेर लहर । देश टाट पल्टिसक्यो, सबले यसै भन्दैछन् रे बुढै गोरु जोतिइरहे खै देश हाक्ने युवा बहर । सन्धी गरे सम्झौता गरे, ईतिहास साँक्षी छँदै छ नि बेचिसके मेची, कोशी, काली अनि चन्द्र नहर । बिकास, निर्माण, वास्ता, खोजी कसलाई छ यहाँ ? देशको चिन्ता छैन कोहीलाई, सुतेका छन् चारै प्रहर । बेला भयो आराम गर्ने, ए हजुरबा नेताहरु एकजुट भै देश बिकास गर्ने युवाहरुको रहर । हाल: पोल्यान्ड...

पर्शुराम धिमाल पोल्याण्ड, २९ भदौ । उकालीमा हात समाइ, सँगैसँगै जाउँला प्रिय मानेभञ्ज्याङ चौतारिमै मिठो मायाँ लाउला प्रिय । तारेभिर देबिस्थान शिरमा साची राखी जुनिभर सँगै बाँच्ने बाचा कसम खाउँला प्रिय । हाम्रो मायाँ सफल हुँदै टेम्के सेल्मे चुमोस सफल जोडि भनुन् सबले वाहवाही पाउला प्रिय । असल मार्ग रोज्नुपर्छ खराबलाई त्यागी उदाहरणिय जोडि भै समाज हसाउँला प्रिय । मात्तिम एउटा उर्बर भूमी भुल्ने छैन कहिल्यै पुर्खाकै भुमिमा प्रेमको जग बसाउँला प्रिय । (जन्मभुमीको सेरेफेरोमा लेखिएको गजल) ...

अर्जुन फुयल खोटाङ, २८ भदौ । हाम्रो जीवन हाम्रो तरिकाले चल्छ, हाम्रो पसिना, हाम्रो आँशु, हाम्रो सपना । गोलि खाएर ढलेका कसै राजा-महाराजाका सन्तान थिएनन्, उनीहरू त आम सर्वसाधारणका छोराछोरी थिए । किन चाहियो राजा ? रक्त र वंशको भरमा देश चलाउने अधिकार कसरी हुन्छ ? राजाले कहिल्यै बोकेका छैनन् इटा र ढुङ्गा, कहिल्यै झारेका छैनन् पसिनाका थोपा खेतमा । धरहरा उठाएको हात किसानको हो, भोकलाई लडाएको साहस मजदुरको हो । देश चलाउने अधिकार त्यो मान्छेले पाउँछ जो जनताको पीडा बुझ्छ, जनताको भोक र दुखसँग बाँच्छ, जनताको लागि, जनताको बीचमा, जनताको हितमा लड्छ ।...

पर्शुराम धिमाल (खोटाङे) पोल्याण्ड, २१ भदौ । अगाडि फूल देखाइ पछाडि छुरा हान्नेलाई श्रदाञ्जली ज्युँदै मारी मसानघाटबाट पारी तान्नेलाई श्रद्धाञ्जली । बालापन थिएन, अझै बयस्क त भएकै थियौ तिमी गलत बाटो सिकाइदिए अरुले, कुरा मान्नेलाई श्रदाञ्जली । असल, खराब छुट्ट्याउन नसक्ने कस्तो त्यो बौद्धिकता ? आफ्नोलाई पराइ पारी, अर्काको हात छान्नेलाई श्रद्धाञ्जली । गाउँ समाजमा यस्तै तस्तै भाइरस धेरै पलाइ सके गाउँ, समाज, घरहरु भाँड्न जान्नेलाई श्रद्धाञ्जली । यता ठिक्क, उता ठिक्क दोहोरो चरित्रका हिंस्रक दानवरुपी भए पनि मानव भन्नेलाई श्रद्धाञ्जली । -इटहरी–१८ सुनसरी, हाल पोल्यान्ड...

काठमाडौं, २८ असार । खोटाङका साहित्यकार एवं पत्रकार श्रीराम राईलाई ‘गोधूलि साहित्य सम्मान–२०८२’ प्रदान गरिएको छ । नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको सम्वद्र्घन र संरक्षण पुर्‍याएको योगदानको कदर गर्दै गोधूलि साहित्य प्रतिष्ठान, काठमाडौंले साहित्यकार एवं पत्रकार राईलाई ‘गोधूलि साहित्य सम्मान’ प्रदान गरेको हो । २१२ औं भानुजयन्तीको अवसरमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान (लेखनाथ प्रवचन कक्ष)मा असार २८ गते आयोजित कार्यक्रममा प्रतिष्ठानले साहित्वकार एवं पत्रकार राईलाई सम्मान गरेको हो । दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–७ दोर्पाचिउरीडाँडा सिर्जनाकुञ्ज निवासी राईले यसअघि इडन व्रिज एकेडेमी बाल पत्रकारिता सम्मान (२०७६), संसाक भवानी शङ्खर लघुकथा सम्मान (२०७७), विष्णुहेम अक्षरमार्ग बालसाहित्य सम्मान (२०७९), साहित्यिक पत्रकार संघ, स्वर्ण महोत्सव (२०८०) लगयातका सम्मान तथा पुरस्कार पाइसकेका छन् । १० वर्षे शिक्ष...

जापान, ४ असार । जापानमा पलेंटी गजल सन्ध्या तथा पुस्तक लोकार्पण कार्यक्रम गरिएको छ । विश्व नेपाली साहित्य महासँघ (विनेसाम) जापान शाखाको आयोजनामा टोकियोमा पलेंटी गजल सन्ध्या तथा पुस्तक लोकार्पण गरिएको हो । कार्यक्रममा श्रृष्टाद्धय प्रमोद श्रेष्ठ ‘स्नेही’ र दिया शाहले गजल वाचन गरेका थिए । श्रेष्ठ र शाहले गजल वाचन गरेर कार्यक्रम स्थल घण्टौं गुन्जाएका थिए । यस्तै, क्रान्ति चेम्जोङ, अमरदेव वास्तोला, गृष्मा पौड्याल, शारदा पाण्डे, अविरल पाण्डे, समर प्रेम, राजन घले, लक्ष्मी अर्गेजा मगर, प्रविण लामा, भुवन रोका, म्यामराज राई, सम्झना चाम्लिङ्ग लगायतले खुल्ला रचना वाचन गरेर सुनाएका थिए । लेखक, विश्लेषक तथा समाजवादी दर्शनका अध्येता विश्वभक्त दुलाल ‘आहुति’को प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न कार्यक्रममा दुई वटा कविता संग्रह लोकार्पण गरिएको छ । शकुन आँसुको ‘नवयुगकी सुम्निमा’ र भीम बिरही राईको ‘बारुदले कोरेका अक...